ถนนเจริญกรุงนับว่าเป็นหนึ่งถนนรุ่นแรกที่มีการตัดสร้างขึ้นตามวิธีอย่างตะวันตกในสมัยพระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าเจ้าอยู่หัว โดยมีนายเฮนรี อาลาบาศเตอร์ (Henry Alabaster) รองกงสุลชาวอังกฤษ เป็นผู้สำรวจรังวัดและทำแบบก่อสร้างถนน โดยสาเหตุหนึ่งที่เป็นส่วนสำคัญในการตัดถนนเจริญกรุงขึ้นนี้เพราะพวกกงสุลได้มีหนังสือมาถวายว่า “…ชาวยุโรปเคยขึ้นรถขึ้นขี่ม้าไปเที่ยวตากลมอากาศ ได้ความสบายไม่ใคร่เจ็บไข้ เข้ามาอยู่กรุง ไม่มีถนนหนทางที่จะขี่รถขี่ม้าไปเที่ยว พากันเจ็บไข้เนือง ๆ…” ด้วยประการนี้ รัชกาลที่ 4 ทรงมีพระราชดำริเห็นว่า มีชาวตะวันตกเข้ามาอยู่อาศัยในพระนครมากขึ้นทุกขณะ บ้านเมืองทางตะวันตกนั้นมีถนนหนทางเรียบ บรรยากาศสองข้างทางที่รื่นรมย์และสะอาด แต่ในเวลานั้นที่กรุงเทพฯ มีแต่ทางรกคดเคี้ยว หนทางเป็นตรอกเล็กซอกน้อย หนทางใหญ่ก็เปรอะเปื้อนไม่เป็นที่เจริญตา จึงโปรดเกล้าฯ ให้ตัดถนนขึ้น โดยทรงให้เจ้าพระยาศรีสุริยวงศ์เป็นแม่กอง ซึ่งเมื่อสร้างถนนเส้นนี้เสร็จแล้วระยะแรกมีการเรียกกันว่า “ถนนใหม่” หรือชาวต่างชาติเรียกตามว่า “นิวโร้ด (New Road)” ในขณะนั้นแบ่งเป็นสองตอนคือ เจริญกรุงตอนในเขตกำแพงเมือง เริ่มตั้งแต่วัดพระเชตุพนฯ ไปจนถึงสะพานดำรงสถิตย์ ถัดมาเป็นตอนนอกกำแพงเมืองที่ตัดยาวไปถึงตำบลดาวคะนอง
.
เมื่อมีการตัดถนนแล้วก็เกิดการพัฒนาพื้นที่สร้างเป็นตึกแถว โดยเฉพาะบริเวณถนนเจริญกรุงตอนในเขตกำแพงเมือง พระบาทสมเด็จพระจอมเกล้าฯ ได้พระราชทานตึกแถวให้แก่พระราชโอรสพระราชธิดา เพื่อให้ได้ผลประโยชน์เป็นเงินค่าเช่ากลับมา อย่างไรก็ตามตึกแถวกลุ่มนี้ต่อมาถูกแทนที่ด้วยตึกแถวแบบตะวันตกในสมัยรัชกาลที่ 5 ซึ่งสร้างเป็นอาคาร 2 ชั้นโครงสร้างผนังรับน้ำหนัก พระคลังข้างที่สร้างขึ้นเพื่อเก็บค่าเช่าเป็นผลประโยชน์และยังเป็นตึกแถวที่ตั้งห้างร้านของชาวสยามและชาวต่างชาติในเวลานั้น