หลักฐานที่แสดงออกถึงความครึกครื้นของย่านการค้า และการเป็นศูนย์กลางทางเศรษฐกิจในอดีตของเกาะกรุงรัตนโกสินทร์และพื้นที่ใกล้เคียง สามารถเห็นได้จากการตั้งห้างร้านขายสินค้าทั้งของคนไทย หรือห้างที่ดำเนินกิจการโดยชาวต่างชาติทั้งจีน แขก ฝรั่ง
สำหรับกิจการห้างร้านของฝรั่งหลายแห่งเปิดตัวขึ้น อาจคุ้นหูกันในหลายๆ ชื่อเช่น ห้างแบดแมน ห้างยอนแซมสัน ห้างแกรเลิต ห้าง ย.ร.อันเดร และอื่นๆ อีกมากมาย โดยการดำเนินกิจการห้างเหล่านี้ได้มาพร้อมกับการสร้างอาคารแบบตะวันตกหลายแห่งในสมัยนั้น มีทั้งแบบที่สร้างเป็นอาคารเดี่ยวสูง 2 – 3 ชั้น หรือบางห้างก็เช่าตึกแถวที่เป็นห้องใหญ่ที่สร้างเชื่อมต่อถึงกันได้ด้านในเป็นพื้นที่ใช้สอยขนาดใหญ่ (แม้ว่าภายนอกจะดูแบ่งเป็นคูหาก็ตาม)

ตึกแถวในย่านต่างๆ จึงประกอบไปด้วยห้างที่เช่าห้องขนาดใหญ่ หรือร้านขนาดเล็กที่มีพื้นที่เพียงหนึ่งคูหา โดยมีลักษณะทางศิลปกรรมภายนอกที่บ่งบอกความเชื่อมโยงกัน คือเครื่องประดับตกแต่งอาคารที่คล้ายคลึงกันที่ช่วยบอกถึงความเป็นย่าน (หรือโครงการ) เดียวกัน อาทิ ย่านสี่กั๊กพระยาศรี-ถนนเฟื่องนคร ที่ภายนอกตั้งเลียบถนนและดูแบ่งเป็นคูหาออกจากกัน และมีการเน้นย้ำความสำคัญที่ตึกบริเวณมุม หรือปลายของแนวอาคารด้วยการตกแต่งกรอบหน้าอาคารด้วยจั่วโค้งแบนตรงกลางเป็นรูปโล่ เสาแบบตะวันตก หรือการแต่งผิวผนังอาคารชั้นล่างให้เป็นร่องเลียนแบบงานก่อ อันเป็นลักษณะร่วมกันของทั้งย่านพระยาศรี